Tabletka dzień po – recepta online w 5 minut

To zależy od preparatu:

• Escapelle (lewonorgestrel) – można przyjąć do 72 godzin (3 dni) po stosunku, ale najlepsza skuteczność jest w ciągu 12–24 godzin.

• EllaOne (octan uliprystalu) – można przyjąć do 120 godzin (5 dni) po stosunku, ze szczególnie wysoką skutecznością w pierwszej dobie.

Zasada jest jedna: im szybciej, tym lepiej – nie ma sensu czekać „do ostatniej chwili”.

• EllaOne: skuteczność do 120 h po stosunku, przy przyjęciu w 24h — skuteczność do ~ 97-99%.

• Escapelle: skuteczność do 72 h, najlepiej 12–24 h po stosunku; przy późniejszym zażyciu skuteczność spada.

Ceny różnią się między aptekami, ale orientacyjnie:

• Escapelle / Livopill (lewonorgestrel) – ok. 40–70 zł za tabletkę,

• EllaOne (uliprystal) – ok. 80–130 zł, czasem więcej (widełki 60–180 zł w zależności od apteki i miasta).

Lek nie jest refundowany przez NFZ

Formalnie to wciąż lek na receptę, ale:

• od 1 maja 2024 r. działa w Polsce program pilotażowy, w którym farmaceuta w wybranych aptekach może wystawić receptę farmaceutyczną na EllaOne po wywiadzie,

• program dotyczy osób od 15. roku życia i trwa do 30 czerwca 2026 r.

Poza aptekami w pilotażu nadal potrzebujesz recepty od lekarza (np. e-recepty online).

Masz dwie ścieżki:

1. e-recepta od lekarza online – wypełniasz formularz, lekarz ocenia sytuację i wystawia e-receptę, kod dostajesz SMS/em.

2. Apteka w programie NFZ (farmaceuta) – idziesz do apteki uczestniczącej w pilotażu, farmaceuta robi wywiad i może wystawić receptę farmaceutyczną na EllaOne.

• Każda apteka może zrealizować e-receptę / receptę na tabletkę dzień po.

• Nie każda apteka bierze udział w programie pilotażowym (czyli nie wszędzie farmaceuta może sam wystawić receptę). Listę takich aptek publikuje NFZ / Pacjent.gov.pl.

Jeśli chcesz mieć pewność, że kupisz lek od razu, najlepiej:

• najpierw zdobyć e-receptę online,

• potem wykupić ją w dowolnej otwartej aptece.

Tabletka dzień po może być nieskuteczna, gdy:

• została przyjęta po maksymalnym czasie działania (po 72h dla Escapelle, po 120h dla EllaOne),

• owulacja już wystąpiła,

• doszło do zapłodnienia i zagnieżdżenia zarodka – tabletka nie przerywa ciąży,

• wystąpiły wymioty w ciągu ok. 3 godzin po zażyciu i nie przyjęto kolejnej dawki,

• pacjentka przyjmuje leki obniżające skuteczność (np. niektóre przeciwpadaczkowe, leki na HIV, rifampicyna),

• występuje znaczna otyłość (wysokie BMI) – część badań sugeruje mniejszą skuteczność,

• po tabletce doszło do kolejnego niezabezpieczonego stosunku.

Najczęściej zgłaszane objawy to:

• nudności, czasem wymioty,

• bóle lub skurcze brzucha,

• ból i tkliwość piersi,

• bóle i zawroty głowy, zmęczenie, wahania nastroju,

• plamienia międzymiesiączkowe, nieregularne krwawienie,

• przesunięcie miesiączki (wcześniej lub później niż zwykle).

Zwykle są to objawy krótkotrwałe, ustępujące samoistnie. W razie silnych lub utrzymujących się dolegliwości warto skontaktować się z lekarzem.

Najczęściej objawy (nudności, zmęczenie, bóle głowy) trwają kilka–kilkanaście godzin, rzadziej 1–2 dni. Zmiany w cyklu (wcześniejsza/późniejsza miesiączka, plamienia) mogą być odczuwalne do kolejnej miesiączki.

Jeśli objawy są bardzo nasilone, przedłużają się lub pojawi się gorączka, silny ból brzucha, niepokojące krwawienia – pilny kontakt z lekarzem.

Nie ma objawu, który na 100% potwierdza skuteczność. Lek działa „w tle”, opóźniając owulację. Sygnałem pośrednim jest to, że:

• miesiączka pojawia się (zwykle w terminie lub max. do 7 dni opóźnienia),

• nie ma typowych objawów ciąży.

Jeśli:

• okres spóźnia się ponad 7 dni od przewidywanego terminu,

• występują objawy ciąży (nudności, bolesne piersi, senność),

zrób test ciążowy (min. 3 tygodnie od stosunku) i/lub skonsultuj się z lekarzem.

Po przyjęciu tabletki dzień po nie zaleca się:

• brania kolejnej dawki „na wszelki wypadek” (chyba że pierwsza została zwymiotowana – wtedy po konsultacji powtarza się dawkę),

• traktowania tabletki jako stałej metody antykoncepcji,

• uprawiania niezabezpieczonego seksu w kolejnych dniach bez dodatkowej metody – tabletka nie chroni przed następnymi stosunkami,

• samodzielnego łączenia z innymi silnymi lekami bez konsultacji (interakcje).

Teoretycznie można przyjąć ją więcej niż raz, ale jest to metoda awaryjna, a nie stała antykoncepcja. Częste stosowanie może:

• rozregulować cykl,

• zwiększyć nasilenie skutków ubocznych,

• świadczyć o braku dobranej metody stałej (tabletki, plastry, wkładka itd.).

Jeśli potrzebujesz tabletki dzień po więcej niż 1–2 razy w roku, warto porozmawiać z lekarzem o regularnej antykoncepcji.

Aktualne dane nie wskazują, żeby jednorazowe lub okazjonalne stosowanie antykoncepcji awaryjnej trwale obniżało płodność – dotyczy to zarówno lewonorgestrelu, jak i uliprystalu. Tabletka chwilowo miesza w cyklu, ale nie „psuje” płodności na stałe.

• Odebrać z apteki – tak, jeśli ma receptę/e-receptę (np. przesłaną od partnerki). Apteka wydaje lek osobie, która przedstawi ważną receptę.

• Dostać receptę farmaceutyczną w programie pilotażowym – nie, wywiad i kwalifikacja dotyczą pacjentki, a farmaceuta wystawia receptę konkretnie na jej dane.

Nie. To dwie zupełnie różne rzeczy:

• Tabletka dzień po – antykoncepcja awaryjna, działa przed zapłodnieniem / implantacją, głównie poprzez hamowanie owulacji. Nie przerywa istniejącej ciąży.

• Tabletki poronne / do aborcji farmakologicznej – służą do przerwania rozwijającej się ciąży i w Polsce mogą być stosowane tylko w ściśle określonych prawem sytuacjach, pod nadzorem lekarza, nie są dostępne w zwykłej sprzedaży aptecznej.

Najskuteczniejszą alternatywą jest wkładka domaciczna z miedzią (IUD) założona przez ginekologa do 5–7 dni po stosunku – działa także jako długoterminowa antykoncepcja.

Nie ma żadnych „domowych sposobów” (płukanie, skakanie, pozycje, zioła), które realnie zapobiegają ciąży po stosunku – to mity.

Krótko: nie da się.

Domowe „patenty” typu płukanie, skakanie, gorąca kąpiel czy „sikanie po stosunku” nie chronią przed ciążą – mogą co najwyżej zmniejszać ryzyko infekcji dróg moczowych. Jedyną skuteczną metodą po fakcie są:

• tabletka dzień po,

• wkładka miedziana IUD, jeśli minęło mniej niż kilka dni.

Tak, ale trzeba mieć świadomość, że:

• tabletka dzień po nie chroni kolejnych stosunków,

• trzeba zastosować inną metodę antykoncepcji (prezerwatywa, tabletki, plastry itd.).

Kolejny niezabezpieczony stosunek po przyjęciu tabletki dzień po znów niesie ryzyko ciąży.

Jeśli wymioty pojawią się w ciągu ok. 3 godzin po przyjęciu leku, dawka mogła się nie wchłonąć. Zaleca się:

• jak najszybszy kontakt z lekarzem / farmaceutą,

• najczęściej – przyjęcie kolejnej tabletki (nowego opakowania).

Tak, antykoncepcja awaryjna jest dopuszczona do stosowania także u nastolatek – właśnie dlatego program pilotażowy obejmuje osoby od 15. roku życia.

Warunkiem jest ocena przeciwwskazań przez lekarza lub farmaceutę i traktowanie tabletki jako rozwiązania awaryjnego, a nie stałej antykoncepcji. U młodszych pacjentek (poniżej 15 lat) konieczna jest klasyczna ścieżka medyczna.

Tak — w większości przypadków kobieta karmiąca piersią może użyć tabletki „dzień po”, ale z uwzględnieniem kilku ważnych zaleceń, w zależności od tego, który preparat wybierze.

• Jeśli mówimy o tabletce z lewonorgestrelem (np. Escapelle) — dostępne dane wskazują, że choć lewonorgestrel przenika do mleka matki, to w ilościach bardzo niewielkich, a badania nie wykazały negatywnego wpływu na niemowlę ani na laktację.

• Zgodnie z częścią zaleceń przy Escapelle — po przyjęciu tabletki zaleca się odczekać kilkanaście godzin (np. ~ 8 godzin) przed ponownym karmieniem piersią. To pozwala zminimalizować ilość hormonu w mleku.

• Jeśli natomiast wybierana jest tabletka z octanem uliprystalu (np. EllaOne), sprawa jest bardziej złożona: producent leku oraz niektóre źródła medyczne zalecają przerwę w karmieniu piersią przez ok. 7 dni po przyjęciu, a mleko należy odciągać i — jeśli decydujemy się na zabezpieczenie laktacji — wyrzucać.

• Jednak nowsze przeglądy (np. z organizacji zajmujących się karmieniem piersią) wskazują, że pojedyncza dawka uliprystalu prawdopodobnie stanowi bardzo niskie ryzyko dla dziecka. Według dostępnych danych stężenia w mleku były znikome, a ekspozycja niemowlęcia — poniżej poziomu uznawanego za ryzykowny.

Rekomendacja praktyczna: jeśli karmiąca kobieta potrzebuje antykoncepcji awaryjnej — Escapelle (lewonorgestrel) wydaje się wariantem bezpieczniejszym z punktu widzenia karmienia piersią (przerwa ~8h). W przypadku EllaOne — decyzja powinna być podjęta świadomie, z informacją o zalecanej 7-dniowej przerwie w karmieniu albo odciąganiu i odrzucaniu pokarmu (jeśli to możliwe).

Wszystko warto też skonsultować telefonicznie lub w ramach e-recepty — by lekarz brał pod uwagę wiek dziecka, intensywność karmienia i inne czynniki.