Zapalenie zatok - objawy, leczenie i kiedy antybiotyk

Ostre zapalenie zatok najczęściej rozwija się w trakcie przeziębienia i w większości przypadków jest wirusowe - mija samo w ciągu 2–3 tygodni. Antybiotyk jest potrzebny tylko u części chorych: gdy objawy długo nie słabną, wracają po poprawie albo przebieg jest ciężki.

  • Najczęściej wirusowe
  • Antybiotyk tylko przy kryteriach
  • Przewlekłe: ponad 12 tygodni
Konsultacja w sprawie zatok - 49 zł

Zapalenie zatok w skrócie

Główne objawy
Zatkany nos, gęsta wydzielina z nosa lub spływająca po gardle, ból i ucisk twarzy, osłabiony węch.
Ile trwa
Ostre zapalenie - zwykle 2–3 tygodnie. Objawy ponad 12 tygodni to zapalenie przewlekłe, które prowadzi laryngolog.
Wirusowe czy bakteryjne
O tym nie decyduje kolor wydzieliny, tylko przebieg choroby - patrz niżej.
Czy jest zaraźliwe
Zaraźliwy jest wirus, który wywołał infekcję - samo zapalenie zatok zwykle nie przenosi się na innych.

Objawy zapalenia zatok

Do rozpoznania potrzebne są co najmniej dwa objawy, w tym zatkany nos albo wydzielina:

  • niedrożny, zatkany nos
  • wydzielina z nosa lub spływająca po tylnej ścianie gardła - często z kaszlem w nocy
  • ból lub ucisk w okolicy czoła, policzków albo między oczami, nasilający się przy schylaniu
  • osłabienie lub utrata węchu
  • czasem ból zębów górnych, gorączka, uczucie zmęczenia

Chore zatoki mogą boleć także bez kataru - gdy ujście zatoki jest zatkane i wydzielina nie odpływa. Ból zatoki szczękowej z jednej strony przy chorym zębie trzonowym może oznaczać zapalenie zębopochodne - wtedy potrzebny jest też stomatolog.

Kiedy zapalenie zatok wymaga antybiotyku

Na zakażenie bakteryjne wskazuje przebieg, a nie sam kolor wydzieliny. Lekarz rozważa antybiotyk, gdy:

  • objawy trwają ponad 10 dni bez poprawy,
  • po wstępnej poprawie następuje ponowne pogorszenie (tzw. druga fala choroby),
  • przebieg jest ciężki od początku: gorączka powyżej 39°C z ropną wydzieliną i silnym bólem twarzy przez kilka dni.

Lekiem pierwszego wyboru według polskich rekomendacji jest zwykle amoksycylina, a przy uczuleniu na penicyliny - inny antybiotyk dobrany przez lekarza. Bez tych kryteriów antybiotyk nie skraca choroby, a naraża na biegunkę i oporność bakterii. Zasady wystawiania recepty opisujemy na stronie recepta na antybiotyk online.

Przy objawach trwających ponad 10 dni lekarz może też zalecić steryd donosowy, który zmniejsza obrzęk błony śluzowej i ułatwia odpływ wydzieliny - zwłaszcza gdy w tle jest alergia.

Zatoki: lekarz online, wizyta osobista czy pilnie

Online, po ocenie lekarza

  • objawy trwają ponad 10 dni albo wróciły po poprawie - ocena, czy potrzebny antybiotyk
  • nawracający katar zatokowy przy alergii - dobór leczenia donosowego
  • potrzebujesz zwolnienia na czas infekcji

Tylko na wizycie osobistej

  • objawy ponad 12 tygodni lub kilka nawrotów w roku - laryngolog i endoskopia nosa
  • ból zatoki szczękowej z bólem zęba - stomatolog
  • brak poprawy po leczeniu antybiotykiem

Pilnie

  • obrzęk lub zaczerwienienie powieki, podwójne lub pogorszone widzenie, ból przy ruchach gałki ocznej - SOR
  • silny ból głowy, sztywność karku, wysoka gorączka, splątanie - dzwoń pod 112

Co na zapalenie zatok w domu

  1. Płukanie nosa

    Roztwór soli fizjologicznej lub wody morskiej z butelki albo irygatora mechanicznie usuwa wydzielinę.

  2. Leki przeciwbólowe

    Paracetamol lub ibuprofen zmniejszają ból twarzy i gorączkę - w dawkach z ulotki.

  3. Krople obkurczające krótko

    Ułatwiają oddychanie i odpływ wydzieliny, ale stosuje się je najwyżej kilka dni, by nie wywołać polekowego obrzęku nosa.

  4. Odpoczynek

    W ostrej fazie z gorączką lepiej zostać w domu. Zwolnienie wystawia lekarz po ocenie stanu zdrowia.

Zatoki bolą od ponad 10 dni?

Lekarz oceni przebieg objawów, a gdy spełnione są kryteria zakażenia bakteryjnego - wystawi e-receptę. Konsultacja 49 zł.

Konsultacja z lekarzem - 49 zł

Najczęstsze pytania

Ile trwa zapalenie zatok?

Ostre zapalenie zatok zwykle ustępuje w ciągu 2–3 tygodni, także bez antybiotyku. Objawy dłuższe niż 12 tygodni oznaczają zapalenie przewlekłe, które wymaga diagnostyki u laryngologa.

Czy przy zapaleniu zatok trzeba siedzieć w domu?

W ostrej fazie z gorączką i silnym bólem - tak, odpoczynek pomaga, a wysiłek i zimno nasilają dolegliwości. Gdy objawy są łagodne, wiele osób funkcjonuje normalnie. O zwolnieniu z pracy decyduje lekarz.

Czy RTG zatok jest potrzebne do rozpoznania zapalenia?

Przy ostrym zapaleniu zwykle nie - rozpoznanie stawia się na podstawie objawów. Badania obrazowe (najczęściej tomografię komputerową) zleca się przy podejrzeniu powikłań albo w zapaleniu przewlekłym, przed ewentualnym leczeniem zabiegowym.

Czy przewlekłe zapalenie zatok jest wyleczalne?

U większości chorych objawy da się dobrze kontrolować. Podstawą jest długotrwałe stosowanie sterydu donosowego i regularne płukanie nosa, a przy polipach lub zmianach anatomicznych - leczenie zabiegowe u laryngologa. Ważne jest też leczenie chorób, które sprzyjają nawrotom, np. alergii czy astmy. Antybiotyk w zapaleniu przewlekłym ma ograniczoną rolę i stosuje się go głównie w zaostrzeniach.

Konsultacja w sprawie zatok - 49 zł