Zapalenie zatok - objawy, leczenie i kiedy antybiotyk
Ostre zapalenie zatok najczęściej rozwija się w trakcie przeziębienia i w większości przypadków jest wirusowe - mija samo w ciągu 2–3 tygodni. Antybiotyk jest potrzebny tylko u części chorych: gdy objawy długo nie słabną, wracają po poprawie albo przebieg jest ciężki.
- Najczęściej wirusowe
- Antybiotyk tylko przy kryteriach
- Przewlekłe: ponad 12 tygodni
Zapalenie zatok w skrócie
- Główne objawy
- Zatkany nos, gęsta wydzielina z nosa lub spływająca po gardle, ból i ucisk twarzy, osłabiony węch.
- Ile trwa
- Ostre zapalenie - zwykle 2–3 tygodnie. Objawy ponad 12 tygodni to zapalenie przewlekłe, które prowadzi laryngolog.
- Wirusowe czy bakteryjne
- O tym nie decyduje kolor wydzieliny, tylko przebieg choroby - patrz niżej.
- Czy jest zaraźliwe
- Zaraźliwy jest wirus, który wywołał infekcję - samo zapalenie zatok zwykle nie przenosi się na innych.
Objawy zapalenia zatok
Do rozpoznania potrzebne są co najmniej dwa objawy, w tym zatkany nos albo wydzielina:
- niedrożny, zatkany nos
- wydzielina z nosa lub spływająca po tylnej ścianie gardła - często z kaszlem w nocy
- ból lub ucisk w okolicy czoła, policzków albo między oczami, nasilający się przy schylaniu
- osłabienie lub utrata węchu
- czasem ból zębów górnych, gorączka, uczucie zmęczenia
Chore zatoki mogą boleć także bez kataru - gdy ujście zatoki jest zatkane i wydzielina nie odpływa. Ból zatoki szczękowej z jednej strony przy chorym zębie trzonowym może oznaczać zapalenie zębopochodne - wtedy potrzebny jest też stomatolog.
Kiedy zapalenie zatok wymaga antybiotyku
Na zakażenie bakteryjne wskazuje przebieg, a nie sam kolor wydzieliny. Lekarz rozważa antybiotyk, gdy:
- objawy trwają ponad 10 dni bez poprawy,
- po wstępnej poprawie następuje ponowne pogorszenie (tzw. druga fala choroby),
- przebieg jest ciężki od początku: gorączka powyżej 39°C z ropną wydzieliną i silnym bólem twarzy przez kilka dni.
Lekiem pierwszego wyboru według polskich rekomendacji jest zwykle amoksycylina, a przy uczuleniu na penicyliny - inny antybiotyk dobrany przez lekarza. Bez tych kryteriów antybiotyk nie skraca choroby, a naraża na biegunkę i oporność bakterii. Zasady wystawiania recepty opisujemy na stronie recepta na antybiotyk online.
Przy objawach trwających ponad 10 dni lekarz może też zalecić steryd donosowy, który zmniejsza obrzęk błony śluzowej i ułatwia odpływ wydzieliny - zwłaszcza gdy w tle jest alergia.
Zatoki: lekarz online, wizyta osobista czy pilnie
Online, po ocenie lekarza
- objawy trwają ponad 10 dni albo wróciły po poprawie - ocena, czy potrzebny antybiotyk
- nawracający katar zatokowy przy alergii - dobór leczenia donosowego
- potrzebujesz zwolnienia na czas infekcji
Tylko na wizycie osobistej
- objawy ponad 12 tygodni lub kilka nawrotów w roku - laryngolog i endoskopia nosa
- ból zatoki szczękowej z bólem zęba - stomatolog
- brak poprawy po leczeniu antybiotykiem
Pilnie
- obrzęk lub zaczerwienienie powieki, podwójne lub pogorszone widzenie, ból przy ruchach gałki ocznej - SOR
- silny ból głowy, sztywność karku, wysoka gorączka, splątanie - dzwoń pod 112
Co na zapalenie zatok w domu
Płukanie nosa
Roztwór soli fizjologicznej lub wody morskiej z butelki albo irygatora mechanicznie usuwa wydzielinę.
Leki przeciwbólowe
Paracetamol lub ibuprofen zmniejszają ból twarzy i gorączkę - w dawkach z ulotki.
Krople obkurczające krótko
Ułatwiają oddychanie i odpływ wydzieliny, ale stosuje się je najwyżej kilka dni, by nie wywołać polekowego obrzęku nosa.
Odpoczynek
W ostrej fazie z gorączką lepiej zostać w domu. Zwolnienie wystawia lekarz po ocenie stanu zdrowia.
Zatoki bolą od ponad 10 dni?
Lekarz oceni przebieg objawów, a gdy spełnione są kryteria zakażenia bakteryjnego - wystawi e-receptę. Konsultacja 49 zł.
Powiązane z zatokami
- Przeziębienie i katarOd czego zwykle zaczyna się zapalenie zatok.
- Antybiotyk na zatokiKiedy lekarz online przepisze antybiotyk na bakteryjne zapalenie zatok.
- Augmentin - amoksycylina z kwasem klawulanowymJeden z antybiotyków stosowanych w bakteryjnym zapaleniu zatok.
- Amoksiklav - inne postaci tego połączeniaTabletki Quicktab i zawiesina - czym różnią się od Augmentinu.
- Zapalenie uchaTen sam katar może zatkać ucho - ból i gorszy słuch kilka dni po infekcji.
Leki - karty informacyjne
Najczęstsze pytania
Ile trwa zapalenie zatok?
Ostre zapalenie zatok zwykle ustępuje w ciągu 2–3 tygodni, także bez antybiotyku. Objawy dłuższe niż 12 tygodni oznaczają zapalenie przewlekłe, które wymaga diagnostyki u laryngologa.
Czy przy zapaleniu zatok trzeba siedzieć w domu?
W ostrej fazie z gorączką i silnym bólem - tak, odpoczynek pomaga, a wysiłek i zimno nasilają dolegliwości. Gdy objawy są łagodne, wiele osób funkcjonuje normalnie. O zwolnieniu z pracy decyduje lekarz.
Czy RTG zatok jest potrzebne do rozpoznania zapalenia?
Przy ostrym zapaleniu zwykle nie - rozpoznanie stawia się na podstawie objawów. Badania obrazowe (najczęściej tomografię komputerową) zleca się przy podejrzeniu powikłań albo w zapaleniu przewlekłym, przed ewentualnym leczeniem zabiegowym.
Czy przewlekłe zapalenie zatok jest wyleczalne?
U większości chorych objawy da się dobrze kontrolować. Podstawą jest długotrwałe stosowanie sterydu donosowego i regularne płukanie nosa, a przy polipach lub zmianach anatomicznych - leczenie zabiegowe u laryngologa. Ważne jest też leczenie chorób, które sprzyjają nawrotom, np. alergii czy astmy. Antybiotyk w zapaleniu przewlekłym ma ograniczoną rolę i stosuje się go głównie w zaostrzeniach.