Zapalenie trzustki – objawy, leczenie i e-recepta online

Zapalenie trzustki to poważna choroba wymagająca odpowiedniego leczenia farmakologicznego i dietetycznego. Skonsultuj się z lekarzem online i uzyskaj e-receptę na niezbędne leki.

Umów konsultację

Czym jest zapalenie trzustki?

Zapalenie trzustki to stan zapalny trzustki, w którym enzymy trawienne ulegają przedwczesnej aktywacji i niszczą tkankę gruczołu. Wyróżnia się postać ostrą – nagły, często ciężki przebieg – oraz przewlekłą, prowadzącą do stopniowego uszkodzenia trzustki i jej niewydolności. Ostre zapalenie trzustki jest stanem wymagającym pilnej interwencji medycznej.

Ostre zapalenie trzustki jest trzecią najczęstszą przyczyną hospitalizacji w gastroenterologii. W Polsce rocznie rozpoznaje się około 70 przypadków na 100 000 mieszkańców. Przewlekłe zapalenie trzustki dotyka głównie mężczyzn między 40. a 60. rokiem życia.

Przyczyny i czynniki ryzyka

  • Kamica żółciowa – migracja kamieni do brodawki Vatera (najczęstsza przyczyna OZT)
  • Nadużywanie alkoholu (główna przyczyna przewlekłego zapalenia trzustki)
  • Hipertrójglicerydemia – poziom trójglicerydów powyżej 1000 mg/dl
  • Leki (azatiopryna, kwas walproinowy, statyny, diuretyki tiazydowe)
  • ERCP – zapalenie jatrogenne po endoskopii dróg żółciowych
  • Mutacje genetyczne (PRSS1, SPINK1, CFTR) w zapaleniu dziedzicznym
  • Zapalenie autoimmunologiczne trzustki (IgG4-zależne)

Objawy zapalenie trzustki

  • Silny ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców (ból opasujący)
  • Nudności i wymioty nieoprzynoszące ulgi
  • Wzdęcia i bolesność brzucha przy palpacji
  • Gorączka i przyspieszona akcja serca
  • Stolce tłuszczowe (steatorrhea) w przewlekłym zapaleniu
  • Utrata masy ciała i niedożywienie
  • Żółtaczka przy ucisku dróg żółciowych
  • W ciężkich przypadkach – objawy wstrząsu i niewydolności wielonarządowej

Leczenie

Leczenie ostrego zapalenia trzustki

  • Intensywne nawadnianie dożylne (kluczowy element terapii)
  • Leki przeciwbólowe – paracetamol, w ciężkim bólu opioidy (tramadol)
  • Głodówka w pierwszych 24–48 godzinach, następnie dieta lekkostrawna
  • Inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol) w ochronie żołądka
  • Antybiotykoterapia przy powikłaniach infekcyjnych (martwica zakażona)

Leczenie przewlekłego zapalenia

  • Suplementacja enzymów trzustkowych (pankreatyna) z posiłkami
  • Leki przeciwbólowe wg drabiny analgetycznej WHO
  • Abstynencja alkoholowa – kluczowy element terapii
  • Leczenie cukrzycy wtórnej (insulina)

Dieta i styl życia

  • Dieta niskotłuszczowa, bogata w białko i węglowodany złożone
  • Całkowita rezygnacja z alkoholu
  • Regularne, małe posiłki (5–6 dziennie)
  • Suplementacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K)

Droga do diagnozy – badania

Oznaczenie lipazy i amylazy w surowicy

Podwyższona lipaza (ponad 3-krotność normy) jest najbardziej swoistym markerem laboratoryjnym ostrego zapalenia trzustki. Amylaza wzrasta wcześniej, ale jest mniej swoista.

Tomografia komputerowa jamy brzusznej z kontrastem (CECT)

Złoty standard w ocenie ciężkości zapalenia trzustki. Skala Balthazara ocenia rozległość martwicy, obecność zbiorników płynowych i powikłań naczyniowych.

USG jamy brzusznej

Wstępne badanie obrazowe oceniające pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe jako przyczynę zapalenia trzustki. Pozwala na wykrycie kamicy żółciowej i poszerzenia przewodu żółciowego.

Badania laboratoryjne (CRP, morfologia, wapń, glukoza, LDH)

Parametry wchodzące w skład skal prognostycznych (Ranson, BISAP). CRP powyżej 150 mg/l po 48 godzinach wskazuje na ciężki przebieg zapalenia trzustki.

Endosonografia (EUS)

Ultrasonografia endoskopowa umożliwia precyzyjną ocenę miąższu trzustki, przewodów trzustkowych i drobnych kamieni w drogach żółciowych. Przydatna w diagnostyce przewlekłego zapalenia trzustki.

Leki stosowane w leczeniu

Omeprazol Pantoprazol Paracetamol Tramadol

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są objawy zapalenia trzustki?
Głównym objawem jest silny ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców, któremu towarzyszą nudności, wymioty, gorączka i wzdęcia. W przewlekłym zapaleniu pojawiają się tłuszczowe stolce, utrata masy ciała i cukrzyca.
Jakie leki stosuje się w leczeniu zapalenia trzustki?
W ostrym zapaleniu stosuje się leki przeciwbólowe (paracetamol, tramadol), inhibitory pompy protonowej i intensywne nawadnianie. W przewlekłym zapaleniu kluczowa jest suplementacja enzymów trzustkowych i dieta niskotłuszczowa.
Czy mogę uzyskać e-receptę na leki przy zapaleniu trzustki na erecepty24.pl?
Tak, na erecepty24.pl możesz odbyć teleporadę z lekarzem gastroenterologiem, który oceni Twój stan i wystawi e-receptę na inhibitory pompy protonowej, leki przeciwbólowe lub enzymy trzustkowe.
Czy zapalenie trzustki jest groźne?
Ostre zapalenie trzustki może być stanem zagrożenia życia – ciężka postać z martwicą trzustki ma śmiertelność sięgającą 15–30%. Przewlekłe zapalenie prowadzi do trwałego uszkodzenia trzustki, cukrzycy i zespołu złego wchłaniania.
Czy po zapaleniu trzustki można pić alkohol?
Nie. Po przebytym zapaleniu trzustki zalecana jest całkowita i dożywotnia abstynencja alkoholowa. Nawet niewielkie ilości alkoholu mogą wywołać nawrót choroby i pogłębić uszkodzenie trzustki.

Potrzebujesz recepty? Uzyskaj e-receptę online

Wypełnij formularz medyczny, a lekarz oceni Twoje wskazania i — jeśli to bezpieczne — wystawi e-receptę.

Umów konsultację
Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej ani nie zastępują konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Ostatnia aktualizacja: 2026-03-14.