Badanie obrazowe

Pantomogram (RTG panoramiczne) – wskazania, przebieg i interpretacja

Pantomogram (ortopantomogram, OPG) to panoramiczne zdjęcie RTG ukazujące wszystkie zęby, kości szczęki i żuchwy, zatoki szczękowe oraz stawy skroniowo-żuchwowe na jednym obrazie. Jest podstawowym badaniem obrazowym w stomatologii.

Umów pantomogram u stomatologa

Pantomogram (RTG panoramiczne) – to panoramiczne zdjęcie rentgenowskie wykonywane za pomocą pantomografu, które uwidacznia na jednym obrazie wszystkie zęby (łącznie z zębami zatrzymanymi i zarodkami), kości szczęki i żuchwy, zatoki szczękowe, kanały żuchwowe i stawy skroniowo-żuchwowe. Badanie trwa ok. 15–20 sekund i jest nieinwazyjne.

Czym jest badanie Pantomogram (RTG panoramiczne)?

Pantomogram (ortopantomogram, OPG) jest wykonywany za pomocą pantomografu – urządzenia, w którym lampa RTG i detektor obracają się wokół głowy pacjenta, tworząc rozwinięty obraz panoramiczny. Na pantomogramie widoczne są: korony i korzenie zębów, wypełnienia i leczenie kanałowe, torbiele, guzy kości szczęk, kość wyrostka zębodołowego (ocena przyzębia), zatoki szczękowe, stawy skroniowo-żuchwowe i kanały nerwowe żuchwy.

Pantomogram jest badaniem dwuwymiarowym z ograniczoną rozdzielczością w porównaniu z tomografią CBCT. Dawka promieniowania jest niska (ok. 0,01–0,02 mSv) – odpowiada kilku godzinom naturalnego promieniowania tła. Badanie jest przeciwwskazane w ciąży (I trymestr – bezwzględnie; II i III trymestr – tylko w pilnych przypadkach z osłoną ołowianą).

Kiedy lekarz zleca pantomogram (rtg panoramiczne)?

Przegląd stomatologiczny – ocena ogólna stanu uzębienia i kości szczęk
Diagnostyka ropni zębowych, torbieli i zmian zapalnych kości szczęk
Planowanie leczenia protetycznego, implantologicznego lub ortodontycznego
Ocena zębów mądrości (ósemek) – położenie, ryzyko powikłań, kwalifikacja do ekstrakcji
Diagnostyka zakażeń jamy ustnej z podejrzeniem zajęcia kości (zapalenie kości, osteomyelitis)

Jak się przygotować do badania?

Usunięcie metali

Zdejmij biżuterię, kolczyki, okulary, protezy ruchome i aparaty ortodontyczne ruchome – metalowe przedmioty tworzą artefakty na zdjęciu.

Fartuch ołowiany

Technik zakłada fartuch ołowiany ochronny na klatkę piersiową i tarczycę w celu minimalizacji dawki promieniowania.

Pozycja stojąca

Badanie wykonuje się w pozycji stojącej. Zaciskasz zęby na specjalnym gryzaku, a podbródek opierasz na podpórce. Zachowaj nieruchomość przez ok. 15–20 sekund.

Ciąża

Poinformuj personel o ciąży lub jej podejrzeniu. Pantomogram jest przeciwwskazany w I trymestrze ciąży. W II i III trymestrze – tylko w pilnych wskazaniach.

Normy i wartości referencyjne

Zęby bez ubytków próchnicowych i zmian okołowierzchołkowych. Kość wyrostka zębodołowego sięgająca do szyjek zębów. Zatoki szczękowe powietrzne. Stawy skroniowo-żuchwowe symetryczne.

Interpretacja wyników – na co zwrócić uwagę?

Stomatolog lub radiolog ocenia na pantomogramie: ubytki próchnicowe (ciemne obszary koron zębów), zmiany okołowierzchołkowe (granuloma, torbiel – ciemne przejaśnienia przy wierzchołkach korzeni), stan kości wyrostka zębodołowego (utrata kości w przebiegu zapalenia przyzębia), obecność zębów zatrzymanych (ósemki) i ich stosunek do kanału nerwowego. Oceniane są również zatoki szczękowe (zacienienia, polipy, torbiele śluzowe) i stawy skroniowo-żuchwowe.

Pantomogram jest badaniem przesiewowym – nie zastępuje RTG punktowych (periapikalnych) ani tomografii CBCT w diagnostyce szczegółowej. W przypadku planowania implantów, ekstrakcji ósemek w bliskim sąsiedztwie kanału nerwowego lub diagnostyki złamań konieczna jest tomografia CBCT o wyższej rozdzielczości.

Masz wyniki? Skonsultuj je z lekarzem online

Lekarz przeanalizuje Twoje wyniki i dobierze odpowiednie leczenie – bez wychodzenia z domu.

Umów konsultację

Powiązane dolegliwości

Badanie Pantomogram (RTG panoramiczne) jest wykorzystywane w diagnostyce następujących schorzeń:

Zakażenia jamy ustnej

Pantomogram uwidacznia zmiany zapalne kości szczęk, ropnie okołowierzchołkowe, torbiele i inne patologie towarzyszące zakażeniom jamy ustnej.

Leki powiązane z wynikami badania

Amoksycylina Klindamycyna Ibuprofen Metronidazol

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest pantomogram?

Pantomogram (OPG) to panoramiczne zdjęcie RTG ukazujące na jednym obrazie wszystkie zęby, kości szczęk, zatoki szczękowe i stawy skroniowo-żuchwowe. Jest podstawowym badaniem obrazowym w stomatologii.

Ile kosztuje pantomogram?

Koszt pantomogramu w prywatnym gabinecie wynosi ok. 50–100 zł. Na NFZ badanie jest refundowane na skierowanie od stomatologa posiadającego kontrakt.

Czy pantomogram jest bezpieczny?

Tak – dawka promieniowania jest bardzo niska (ok. 0,01–0,02 mSv), odpowiada kilku godzinom naturalnego promieniowania tła. Badanie jest bezpieczne dla dorosłych i dzieci.

Czy pantomogram można wykonać w ciąży?

Pantomogram jest przeciwwskazany w I trymestrze ciąży. W II i III trymestrze może być wykonany wyłącznie w pilnych wskazaniach, z osłoną ołowianą na brzuch i tarczycę.

Czym różni się pantomogram od CBCT?

Pantomogram jest zdjęciem dwuwymiarowym, a CBCT (tomografia stożkowa) tworzy trójwymiarowy obraz. CBCT ma wyższą rozdzielczość i jest stosowana w implantologii, diagnostyce złamań i planowaniu zabiegów chirurgicznych.

Potrzebujesz skierowania na badanie lub konsultacji wyników?

Nasi lekarze wystawią e-skierowanie online i pomogą zinterpretować wyniki – szybko i wygodnie.

Skonsultuj wyniki Zapytaj lekarza o zdjęcie RTG zębów

Treści zamieszczone na stronie mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Wyniki badań zawsze powinny być interpretowane przez lekarza, który uwzględni pełen kontekst kliniczny i historię zdrowotną pacjenta. Ostatnia aktualizacja: 2026-03-14.