Testosteron całkowity i wolny – normy, wskazania i interpretacja
Testosteron to główny androgen. U kobiet podwyższony poziom może powodować hirsutyzm, trądzik i zaburzenia miesiączkowania. U mężczyzn obniżony testosteron prowadzi do hipogonadyzmu.
Skonsultuj wynik testosteronu onlineCzym jest badanie Oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego?
Testosteron krąży we krwi w trzech frakcjach: związany z globuliną SHBG (60–70%), związany z albuminą (25–35%) i wolny (1–3%). Frakcja wolna i związana z albuminą stanowią tzw. testosteron biodostępny – biologicznie aktywny. Testosteron całkowity mierzy sumę wszystkich frakcji.
U kobiet testosteron produkowany jest przez jajniki i nadnercza. Jego nadmiar (hiperandrogenizm) jest główną przyczyną hirsutyzmu i częstym elementem zespołu policystycznych jajników (PCOS). U mężczyzn testosteron jest produkowany głównie przez jądra.
Kiedy lekarz zleca oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego?
- Podejrzenie hirsutyzmu u kobiet – nadmierne owłosienie typu męskiego
- Trądzik oporny na leczenie u kobiet
- Zaburzenia miesiączkowania i PCOS
- Hipogonadyzm u mężczyzn – obniżone libido, zmęczenie
- Monitorowanie terapii antyandroganowej
Jak się przygotować do badania?
Badanie rano, na czczo
Pobranie krwi między 7:00 a 10:00 rano, na czczo. Testosteron ma rytm dobowy z szczytem porannym.
Kobiety – dzień cyklu
U kobiet miesiączkujących optymalnie w 3.–7. dniu cyklu. Uzgodnij termin z lekarzem.
Poinformuj o lekach hormonalnych
Antykoncepcja hormonalna wpływa na SHBG i wynik testosteronu. Zgłoś to lekarzowi.
Normy i wartości referencyjne
| Parametr | Norma | Co oznacza odchylenie |
|---|---|---|
| Testosteron całkowity (kobiety) | 0,15–0,70 ng/ml | ↑ hiperandrogenizm, PCOS, guz |
| Testosteron całkowity (mężczyźni) | 2,8–8,0 ng/ml | ↓ hipogonadyzm |
| Testosteron wolny (kobiety) | 0,5–3,2 pg/ml | ↑ hirsutyzm, trądzik |
| Testosteron wolny (mężczyźni) | 5,0–21 pg/ml | ↓ obniżone libido, zmęczenie |
Interpretacja wyników – na co zwrócić uwagę?
U kobiet podwyższony testosteron (>0,70 ng/ml) wskazuje na hiperandrogenizm. Wartości >2 ng/ml wymagają pilnej diagnostyki w kierunku guza jajnika lub nadnercza. U mężczyzn testosteron <2,8 ng/ml potwierdzony dwukrotnie wskazuje na hipogonadyzm.
Testosteron wolny jest lepszym wskaźnikiem aktywności androgenowej niż całkowity, szczególnie u kobiet przyjmujących antykoncepcję (która podnosi SHBG i obniża testosteron wolny). Indeks wolnych androgenów (FAI) jest alternatywną metodą oceny.
Masz wyniki? Skonsultuj je z lekarzem online
Lekarz przeanalizuje Twoje wyniki i dobierze odpowiednie leczenie – bez wychodzenia z domu.
Umów konsultacjęPowiązane dolegliwości
Badanie Oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego jest wykorzystywane w diagnostyce następujących schorzeń:
Hirsutyzm
Podwyższony testosteron jest główną przyczyną hirsutyzmu u kobiet.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest norma testosteronu u kobiet?
Kiedy badać testosteron u kobiet?
Ile kosztuje badanie testosteronu?
Co podwyższa testosteron u kobiet?
Potrzebujesz skierowania na badanie lub konsultacji wyników?
Nasi lekarze wystawią e-skierowanie online i pomogą zinterpretować wyniki – szybko i wygodnie.
Skonsultuj wynikiUmów wizytę u endokrynologaTreści zamieszczone na stronie mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Wyniki badań zawsze powinny być interpretowane przez lekarza, który uwzględni pełen kontekst kliniczny i historię zdrowotną pacjenta. Ostatnia aktualizacja: 2026-03-14.