Parathormon (PTH) – normy, interpretacja i wskazania do badania
Parathormon (PTH) to hormon regulujący stężenie wapnia we krwi. Oznaczenie PTH jest kluczowe w diagnostyce chorób przytarczyc i niedoboru witaminy D. Norma wynosi 15–65 pg/ml.
Skonsultuj wynik PTH z endokrynologiem onlineCzym jest badanie Oznaczenie parathormonu (PTH)?
Parathormon (PTH) to hormon peptydowy wydzielany przez cztery przytarczyce – małe gruczoły zlokalizowane za tarczycą. PTH jest głównym regulatorem stężenia wapnia we krwi: gdy wapń spada, PTH rośnie, mobilizując wapń z kości, zwiększając reabsorpcję wapnia w nerkach i stymulując syntezę aktywnej witaminy D (kalcytriolu) w nerkach. PTH obniża jednocześnie stężenie fosforu.
Oznaczenie PTH zawsze interpretuje się łącznie z wapniem, fosforem i witaminą D. Podwyższony PTH przy niskim wapniu = wtórna nadczynność przytarczyc (najczęściej z powodu niedoboru witaminy D). Podwyższony PTH przy wysokim wapniu = pierwotna nadczynność przytarczyc (gruczolak przytarczyc).
Kiedy lekarz zleca oznaczenie parathormonu (pth)?
- Diagnostyka niedoboru witaminy D – ocena kompensacyjnej reakcji przytarczyc
- Hiperkalcemia – podejrzenie pierwotnej nadczynności przytarczyc
- Hipokalcemia – diagnostyka niedoczynności przytarczyc
- Osteoporoza – wykluczenie nadczynności przytarczyc jako przyczyny
- Przewlekła choroba nerek – monitorowanie wtórnej nadczynności przytarczyc
Jak się przygotować do badania?
Na czczo
Krew pobiera się na czczo rano. PTH ma rytm dobowy – najwyższe wartości w nocy, najniższe rano.
Badanie rano
Optymalnie krew pobrać między 7:00 a 10:00, gdy PTH jest najstabilniejszy.
Łącznie z wapniem
PTH zawsze interpretuje się z jednoczesnym oznaczeniem wapnia, fosforu i 25(OH)D.
Normy i wartości referencyjne
| Parametr | Norma | Co oznacza odchylenie |
|---|---|---|
| PTH | 15–65 pg/ml | ↓ niedoczynność przytarczyc; ↑ nadczynność przytarczyc lub kompensacja niedoboru wit. D |
Interpretacja wyników – na co zwrócić uwagę?
PTH ↑ + Ca ↑ = pierwotna nadczynność przytarczyc (gruczolak). PTH ↑ + Ca ↓ lub N = wtórna nadczynność (niedobór wit. D, choroba nerek). PTH ↓ + Ca ↓ = niedoczynność przytarczyc (pooperacyjna lub autoimmunologiczna). PTH N + Ca N = stan prawidłowy. Każde odchylenie wymaga kompleksowej oceny łącznie z wapniem, fosforem i 25(OH)D.
Podwyższony PTH jest bardzo częstym zjawiskiem w Polsce – zazwyczaj wynika z epidemicznego niedoboru witaminy D (wtórna nadczynność). Po uzupełnieniu witaminy D PTH zazwyczaj normalizuje się. Utrzymujący się wysoki PTH mimo prawidłowego poziomu witaminy D wymaga dalszej diagnostyki.
Masz wyniki? Skonsultuj je z lekarzem online
Lekarz przeanalizuje Twoje wyniki i dobierze odpowiednie leczenie – bez wychodzenia z domu.
Umów konsultacjęPowiązane dolegliwości
Badanie Oznaczenie parathormonu (PTH) jest wykorzystywane w diagnostyce następujących schorzeń:
Niedobór witaminy D
Niedobór witaminy D prowadzi do kompensacyjnego wzrostu PTH (wtórna nadczynność przytarczyc).
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest norma PTH?
Dlaczego PTH jest podwyższony?
Ile kosztuje badanie PTH?
Czy PTH trzeba badać z wapniem?
Potrzebujesz skierowania na badanie lub konsultacji wyników?
Nasi lekarze wystawią e-skierowanie online i pomogą zinterpretować wyniki – szybko i wygodnie.
Skonsultuj wynikiUmów konsultację endokrynologicznąTreści zamieszczone na stronie mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej. Wyniki badań zawsze powinny być interpretowane przez lekarza, który uwzględni pełen kontekst kliniczny i historię zdrowotną pacjenta. Ostatnia aktualizacja: 2026-03-14.