Lipaza i amylaza – diagnostyka zapalenia trzustki

Czym jest badanie Oznaczenie lipazy i amylazy w surowicy?

Lipaza i amylaza to enzymy trawienne produkowane głównie przez trzustkę. Lipaza rozkłada tłuszcze, a amylaza – skrobię. W normalnych warunkach tylko niewielkie ilości tych enzymów przenikają do krwi. W ostrym zapaleniu trzustki (pancreatitis) dochodzi do uszkodzenia komórek trzustkowych i masywnego uwalniania enzymów do krwi. Lipaza jest bardziej swoista dla trzustki niż amylaza.

Lipaza rośnie po 4–8 godzinach od początku zapalenia, osiąga szczyt po 24–48 h i utrzymuje się podwyższona przez 8–14 dni. Amylaza rośnie szybciej (2–12 h) i normalizuje się wcześniej (3–5 dni). Lipaza ma wyższą czułość i swoistość niż amylaza.

Kiedy lekarz zleca oznaczenie lipazy i amylazy w surowicy?

• Podejrzenie ostrego zapalenia trzustki – silny ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców
• Nudności, wymioty z bólem brzucha po obfitym posiłku lub spożyciu alkoholu
• Monitorowanie przebiegu zapalenia trzustki
• Diagnostyka przewlekłego zapalenia trzustki

Jak się przygotować do badania?

Normy i wartości referencyjne

Interpretacja wyników – na co zwrócić uwagę?

Lipaza i/lub amylaza podwyższone >3-krotnie w połączeniu z typowym bólem brzucha spełniają kryteria rozpoznania ostrego zapalenia trzustki (kryteria Atlanta). Umiarkowane podwyższenie (1–3×) może towarzyszyć chorobom dróg żółciowych, niewydolności nerek, perforacji jelit. Prawidłowe enzymy nie wykluczają przewlekłego zapalenia trzustki.

Wysokość enzymów nie koreluje z ciężkością zapalenia trzustki. Normalizacja lipazy i amylazy nie oznacza wyzdrowienia – kluczowa jest ocena kliniczna. W przewlekłym zapaleniu trzustki enzymy mogą być prawidłowe (z powodu zniszczenia miąższu).

Powiązane dolegliwości

Badanie Oznaczenie lipazy i amylazy w surowicy jest wykorzystywane w diagnostyce następujących schorzeń: